Voorzitter,
Voor we met elkaar losbarsten in debat, moeten we vooraf even vaststellen wat
hiervan de uitkomst dient te zijn.
Het feit dat de raad pas op 10 april een besluit hoeft te nemen, moeten we de
bespreking vanavond zien als de 1e termijn waarvan mag ik aannemen, de fracties
met argumenten en feiten, richting geeft wat uiteindelijk moet resulteren in een
verantwoord raadsbesluit op 10 april.
Er wordt dus nog niet van de gemeenteraad verwacht dat we vanavond een
definitief standpunt innemen over de Gemeenschappelijk regeling, maar dit een
visie oplevert die ten grondslag zou kunnen/moeten liggen aan het besluit. De
verleiding zou kunnen ontstaan nu al ja te zeggen. Dit zou dan betekenen dat de
raad akkoord gaat met de veiligheidsregio in de gemeenschappelijke regeling (GR)
Een dwingende gemeenschappelijke overleg structuur moet de “problemen” ook
kunnen oplossen, het samengaan, levert echter een boel problemen op.
Voorzitter, Leefbaar Tynaarlo is het met eerdere gedane uitlatingen van het
college eens dat bovenlokale rampen goed moeten worden geregeld. Hiervoor hoeven
we echter geen veiligheidsregio voor op te tuigen. Bij enige gelegenheden is
door Leefbaar Tynaarlo ongerustheid uitgesproken over rapportages over het
uitvoeren van de Wet kwaliteitsbevordering rampbestrijding. Hierin stond dat het
oefenen door de verschillende diensten ‘overwegend positief’ was maar dat de
operationele, gezamenlijke inzet beter kon.
Van een echt gezamenlijk optreden was toentertijd namelijk geen sprake. Eén
gemeente gelastte de oefening toen af omdat er onvoldoende draagvlak was en een
andere gemeente wenste eerst een aanpassing van de oefensystematiek. Daardoor
heeft de indruk postgevat dat gezamenlijk oefenen en trainen geen prioriteit zou
hebben gekregen, terwijl dat essentieel is in de vorming van een
Veiligheidsregio. Alleen maar bestuurlijke omvorming is onvoldoende.
Omdat dit onderwerp al jaren speelt heeft Leefbaar Tynaarlo per briefing
aanbevolen om op korte termijn met ‘wegblijvers’ heldere afspraken te maken en
zo herhaling te voorkomen.
Binnen de noemer van veiligheidregio worden verschillende disciplines genoemd.
Politie, brandweer, GGD en GHOR, zijn de belangrijkste indicatoren.
Het kostenplaatje van de Gemeenschappelijk Regeling is ons allen bekend. De
financiële beheersbaarheid hiervan zou een aparte discussie kunnen opleveren.
Over de genoemde indicatoren het volgende:
De politie wordt gecentraliseerd en komt dus buiten uit de veiligheidsregio te
staan
De brandweer daar komt geen wettelijke verplichting voor om de lokale
brandweerkorpsen zich te regionaliseren”. In de nieuwe kabinetsformatie staat
beschreven dat de wettelijke verplichting voor de lokale brandweerkorpsen om te
regionaliseren komt te vervallen. Wat lokaal kan moet lokaal blijven dus.
Dit is een belangrijke koerswijziging. De vorige regering zette in op een
verplichte regionalisering alle gemeentelijke brandweren. Immers in het concept
“Wet op de veiligheidsregio’s”, -deze ligt nu ter behandeling bij de Raad van
State- worden gemeenten verplicht hun brandweerkorpsen in de regionale brandweer
onder te brengen. In vele veiligheidsregio’s zijn, of worden, daarom
voorbereidingen getroffen om, min of meer gedwongen door die dreigende
verplichting, toch maar door de bocht te gaan.
De nieuwe regering echter wil dat kennelijk anders. Geen verplichting meer. De
vraag is welke redenen de nieuwe regering hiervoor heeft gehad. Bij doorlezing
van het regeerakkoord krijgt U vanzelf de antwoorden. Belangrijk ‘statements’
zijn dat veiligheid landelijk verzekerd moet zijn èn lokaal ingebed (lees:
gemeentelijk uitgevoerd in wijk, buurt, dorp en landelijke kern), dat veiligheid
begint bij preventie (lees: gemeentelijk uitgevoerd in wijken, scholen,
bedrijven en binnen de ambtelijke organisatie aangestuurd) en dat het integrale
veiligheidsbeleid van gemeenten verder moet worden uitgebouwd (lees: opnieuw in
wijken, buurten, met burgers en vanuit het gemeentehuis aangestuurd).
In gewone woorden staat er dat het in de gemeenten gebeurt en … dus in de
gemeenten moet worden uitgevoerd. Het “uitbedden” van de lokale brandweerkorpsen
naar een regionale brandweer, op grote afstand, past daar niet meer in. Wat
lokaal kan, moet dus lokaal! Wat in een dorp, woonkern kan, moet daar in nauwe
samenspraak met de burgers (en dus de brandweervrijwilligers daar) ook plaats
vinden! De nieuwe regering wil hiermee kennelijk aangeven dat zij de lokale
(democratische) inbedding van wezenlijk belang acht in het bereiken van de
lokale veiligheidsdoelstellingen onder bestuurlijke aansturing van het college
van burgemeester en wethouders en directe politieke betrokkenheid van de
gemeenteraad. Althans, zo leggen wij deze koerswijziging uit. Dichter bij de
lokale uitvoering, lokale bestuur en de lokale politiek!
De GGD heeft de wettelijke taak om het kopje gezondheidszorg uit te voeren. Dit
soort zaken hoort dan ook niet thuis in een Gemeenschappelijk Regeling.
Ik kom nu terug voorzitter bij het Beslisdocument Veiligheidsregio:
Het doel was een veiligheidsregio op te zetten voor bovenlokale rampen. Hierin
zou tenminste de Brandweer, de GHOR in moeten zitten, met een lijn naar de
Politie. In eerdere publicaties is de rol van de politie al uitvoerig besproken
(centralisatie politie). Op dit moment is niet duidelijk wat dit kabinet hiermee
gaat doen. Een uitgeklede veiligheidsregio met slechts de RBD en de GHOR, met de
vrije keuze om de GGD hierbij toe te voegen, kan zijn doel missen. Het VNG heeft
hierover ook haar verontrusting over uitgesproken. De vraag die we ons dienen te
stellen is van moeten we hier nog mee doorgaan? Immers een samenwerking moet een
meerwaarde hebben. Een uitgeklede samenwerking zal haar doel voorbij schieten.
Wat ons nu wordt gepresenteerd is een intentie te komen tot een
Gemeenschappelijke regeling RBD, GHOR en GGD. Wat is daarvan momenteel gaande.
Voor wat betreft de RBD daar ontbreekt de wettelijke basis voor verplichte
deelname. Gemeenten moeten zelf bepalen welke taken zij in de regio willen
onderbrengen. Waarbij dan gesteld dient te worden dat de ontwikkeling van de
gemeentelijke brandweer in een regionaal perspectief zou moeten zijn. Eventuele
achterstanden in training/opleiding dienen dan wel te worden weggewerkt.
Vernieuwen blijft hier actueel.
Voor het GHOR dient verdere professionalisering/ uitbreiding Fte’s centraal te
staan.
Voor de GGD is een schone taak weggelegd een interne opschoning te houden en de
bedrijfsvoering te verbeteren en financiën daar beter grip op te krijgen.
Eventuele interne taken zouden kunnen worden afgestoten en deze markttaken uit
te besteden. Ter discussie dient een eventuele toevoeging jeugdgezondheidszorg
(wettelijke taak GGD) deze ook binnen de veiligheidsregio’s op te nemen.
Voorzitter, niemand zal er tegen zijn dat taken die op lokale schaal kostbaar
zijn, deze gezamenlijk uit te voeren. (jeugdgezondheidszorg). Gezamenlijke
inkopen van producten en evt. diensten lijkt ook economisch gezien, effectief te
zijn.
De ‘witte’ kolom wordt met de huidige intentie van het beslisdocument verstevigd
(zitting AB én DB: de burgemeesters, en portefeuillehouders volksgezondheid).
Maar waar is de ‘groene” kolom? (gemeente – raad). Deze is slechts in beeld bij
de samenstelling van het ‘basispakket’.
De vraag die je kunt stellen hebben wij voor deze doelstelling een
veiligheidsregio voor nodig in een Gemeenschappelijke regeling?
Door toevoeging van de jeugdgezondheidszorg en het vervallen van de verplichte
regionalisering van de brandweerkorpsen, vragen wij ons af of men nog kan
spreken van een ‘veiligheidsregio’ zoals het oorspronkelijk bedoeld was:
namelijk professionalisering van instanties die betrokken zijn bij grootschalige
calamiteiten (GHOR, RBD en evt. GGD).
Nu kan worden gesproken van Een uitgeklede versie van de veiligheidsregio – een
gemeenschappelijke regeling en was dit ons gemeenschappelijk doel?
Samengevat voorzitter: ging het niet naar het toewerken van de zelfstandig
opererende organisaties Brandweer, Ghor (Gemeenschappelijke Hulpdienst bij
Ongelukken en Rampen) en GGD naar één bestuurlijk niveau. Moeten we ook niet
stellen dat gezien er twaalf gemeenten bij betrokken zijn, dit een moeilijke
operatie zal worden en moeten we ons ongerust maken over een eventuele goede
afloop. Het gaat er om Drenthe bij rampen veiliger te maken door bij bovenlokale
rampen de leiding onder te brengen bij één bestuurlijk orgaan, zoals door Den
Haag wordt gewenst.
En dan het niet onbelangrijkste onderdeel de financiering van een en ander. Wat
betekent dit voor de inwoners van onze gemeente.
Financieel zit niet iedere afdeling even ruim in het jasje. Het kan dus zo zijn
dat wij mee moeten gaan betalen aan afdelingen van andere regio’s om
achterstanden in te halen. Die gemeente die zijn zaakjes op orde heeft zal dus
mee moeten dokken. Of het dat waard is, is voor een ieder een eigen afweging.
Verder zie je dat een genoemde discipline in het samenwerkingsverband
Veiligheidsregio, topzwaar wordt. Veel “directeurtjes” moeten ambtelijke
ondersteuning krijgen. Alleen het er uit schuiven van een tussenlaag met
commandantjes en directeuren, zou in eerste instantie kunnen leiden tot een
bezuiniging, maar dat zien we (nog) niet gebeuren. Als de organisatie
opgeschaald wordt leidt dat doorgaans tot langere kanalen en een teruglopen van
de slagkracht.
Uit de stukken en wat het college ons presenteert zou het gaan om een financiële
verhoging van 20 euro naar 24 euro. Voorzitter dit is onjuist. In het document
van de commissie Bijl staat in de bijlage de werkelijke cijfers in. Het is
handig als je morgen dit document kunt lezen en dan vooral de financiële
bijlage. De inwoners gaan fors meer betalen. Hier moet nog de
professionaliseringsslag bij opgeteld worden (het was al 600.000 meer voor 2007
alleen al voor de GGD verdeeld over de 12 deelnemende gemeenten).
Het voorgeschotelde bedrag van 24 euro is ZONDER de inhaalslagen die de GGD,
GHOR en vooral de brandweer moet maken. Het proces 'brandweer vernieuwd' in
Drenthe laat een goede stap in de richting zien, maar is een stap als zo velen.
Een belangrijk punt is dus dat de verplichting van de brandweer is komen te
vervallen. Wat blijft er dan nog over van het uitgangspunt van het document
zoals Remkes dit idee neergelegd had.
De vraag is dan waarom men dit überhaupt nog een 'veiligheidsregio' noemt.
Het is eerder een samenvoeging van enkele disciplines waar we geen onbeheersbare
veiligheidsregio voor nodig hebben. Het gezamenlijk inkopen moeten we direct
doen.
Echter als het veiligheidsregio slechts een gemeenschappelijke regeling wordt
met een basispakket, dan is het aan ons, de gemeente, zelf te bepalen wat wij
nog meer belangrijk vinden dit in te kopen. Dit komt dus boven op de genoemde 24
euro per inwoner!
De lokale gezondheidszorg is in de 'Drentse' veiligheidsregio plotsklaps
binnengefietst en kent vele financiële openeinden. Hier gaat namelijk de komende
tijd veel in veranderen. Als dit onderdeel zal uitmaken van de
veiligheidsorganisatie en wij als gemeente als voorbeeld iets voor de jongeren
zouden willen doen of zwervers en mensen met een psychiatrische achtergrond, dan
moet je als gemeente dit apart gaan afnemen. De kosten zullen dan de pan
uitreizen. Bestuurlijk kan een en ander ook problemen gaan geven. 12
burgemeester in de veiligheidsregio met daarnaast nog de portefeuillehouders van
gezondheid vormen het bestuur. Als de stemmen zouden staken dan beslist de
voorzitter - die niet onafhankelijk is.
U begrijpt voorzitter, we zouden nog uren kunnen doorgaan.
De voorlichting afgelopen week heeft ons niet gerustgesteld en heeft meer vragen
dan antwoorden opgeleverd.
Ja, zeggen om deel te nemen aan zo'n tweede overlegstructuur, zover je dit zou
moeten willen, betekend dat je niet meer terug kunt. Ik roep in herinnering het
vuil ophalen dit lukte nog zei het tegen hoge kosten.
In dit geval hebben we geen sturing meer en de kosten, dat staat bij ons wel
vast, rijzen in no time de pan uit. Zoals we hebben kunnen nagaan staan we hier
niet alleen. We vinden het dan ook moedig van de raad van Noordenveld om in 1e
instantie het mee doen in de genoemde veiligheidsregio, dit af te wijzen. Alles
overziende zouden wij gezien de vele openeinden tot een zelfde conclusie moeten
komen.
De raad van Tynaarlo heeft naar aanleiding van de grote hoeveelheid vragen die
dit onderwerp heeft opgeleverd, het college de mogelijkheid geboden deze vele
vragen schriftelijk te beantwoorden. Op 10 april krijgt, naar aanleiding van de
beantwoording hiervan, het debat een vervolg (2e termijn).
Een eerste voorzichtige inventarisatie levert op dat een meerderheid van de raad
niet zit te springen groen licht te geven aan dit voorstel nl de
veiligheidsregio.
De portefeuillehouder de heer Rijpstra wil een mondelinge toelichting geven aan
fractiespecialisten op de beantwoording van de beschouwingen en vragen zoals
afgelopen dinsdag naar voren zijn gebracht. De raad is hiervoor uitgenodigd voor
een mondelinge toelichting op de beantwoording van de vragen en beschouwingen,
op woensdag 28 maart 2007, om 19.30 uur in kamer 0.37/0.38 (vm trouwzaal) van
het gemeentehuis. Eventuele extra vragen kunnen ook op dat moment aan de orde
komen. De portefeuillehouder laat zich bijstaan die avond in ieder geval door 3
ambtenaren en eventueel iemand uit de stuurgroep VRD.